Betonvloer vlinderen: wat het is en hoe pas je het toe

Een betonvloer vlinderen – ook wel monoliet afwerken genoemd – is het machinaal verdichten en gladmaken van de toplaag van vers gestort beton. Dit gebeurt met een vlindermachine zodra het beton voldoende is opgesteven. Het doel is een dichte, harde en gladde bovenlaag die geschikt is voor zwaar gebruik, bijvoorbeeld in bedrijfshallen, logistieke centra en parkeergarages.

Wat betekent een betonvloer vlinderen?

Bij het vlinderen draait een vlindermachine met staal- of kunststof schoepen over de nog jonge betonvloer. Door deze bewerking wordt de cementpasta naar het oppervlak gebracht en wordt de toplaag verdicht. Het resultaat is:

• een glad en dicht oppervlak
• een hogere hardheid van de toplaag
• een betere slijtvastheid
• minder poriën in het betonoppervlak

Deze afwerking wordt aangeduid als een supergladde, strak monoliet afgewerkte betonvloer. Dit type oppervlak is onder andere een voorwaarde om de vloer later te kunnen impregneren.

Wanneer wordt een betonvloer gevlinderd?

Vlinderen vindt plaats direct na het storten en vlak afreien van de betonvloer, zodra:

• het beton niet meer vloeibaar is,
• het oppervlak beloopbaar is zonder diepe afdrukken,
• maar de toplaag nog plastisch genoeg is voor mechanische bewerking.

De exacte timing hangt af van factoren zoals betonsamenstelling, temperatuur en luchtvochtigheid. In de praktijk wordt binnen enkele uren na het storten gestart met vlinderen. Omdat de vloer vaak als zichtvloer in gebruik blijft, moet de toplaag monoliet superglad en strak zijn, ook langs randen, kanten en rondom kolommen. Aansluitend mag er geen curing compound of folie worden aangebracht als de vloer later geïmpregneerd wordt, omdat dit de indringing van een verdichtingsmiddel belemmert.

Waarom een betonvloer vlinderen? (feitelijke effecten)

1. Hogere hardheid en druksterkte

Door monoliet afwerken ontstaat al een dichtere toplaag dan bij een ruwe afwerking. Wanneer zo’n monoliet afgewerkte vloer vervolgens chemisch wordt verdicht (bijvoorbeeld met een natrium-silicaatoplossing zoals Ashford Formula), is in proeven een duidelijke toename in hardheid gemeten:

• ca. 40% hogere druksterkte na 7 dagen (ASTM C 39) ten opzichte van onbehandelde monsters.
• ca. 38% hogere druksterkte na 28–30 dagen ten opzichte van volledig uitgehard, onbehandeld beton.

Deze waarden zijn gemeten op monoliet afgewerkte betonmonsters die daarna zijn geïmpregneerd. De verhoging in hardheid is dus een combinatie van een goede monoliet afwerking en de chemische verdichting van de toplaag door Ashford.

2. Verbeterde slijtvastheid van de toplaag

Een gevlinderde betonvloer heeft door de dichtere en gladdere toplaag een hogere slijtvastheid dan een ruwe vloer. Uit slijtagetesten op monoliet afgewerkt én geïmpregneerd beton blijkt:

• ca. 33% betere slijtvastheid (ASTM C 779) dan onbehandeld beton.
• ca. 13% hogere stootvastheid volgens Schmidt-hammermeting (ASTM C 805).
• ca. 17% betere hechting van epoxycoatings (ASTM D 3359).

Deze waarden zijn gemeten op vloeren met een monoliet afgewerkte toplaag die vervolgens zijn behandeld, maar laten in algemene zin zien wat een dicht en chemisch verdicht oppervlak aan extra prestaties kan opleveren.

3. Minder stofvorming (stofarme tot stofvrije vloer)

Onbehandelde monoliet afgewerkte betonvloeren zijn al relatief stofarm. Wanneer een dergelijke vloer wordt geïmpregneerd en verdicht, wordt het oppervlak volledig stofvrij; er komt dan geen los betonstof meer uit de toplaag. Dit is met name relevant voor ruimtes met gevoelige apparatuur, magazijnen en productieruimtes.

4. Minder vloeistofindringing in de toplaag

Een monoliet afgewerkte en chemisch verdichte betonvloer heeft een zeer dichte bovenlaag. Voor vloeistofdichte betonvloeren is volgens norm een maximale vloeistofindringing van 50 mm toegestaan. Testresultaten op monoliet afgewerkte betonvloeren die zijn behandeld laten een gemiddelde indringingsdiepte van ongeveer 7 mm zien. Dat ligt ruim binnen de gestelde norm.

Processtappen bij een betonvloer vlinderen

1. Storten, verdichten en vlakmaken

De betonmortel wordt gestort, verdicht (bijvoorbeeld met trilnaalden of trilbalken) en vlak afgewerkt. Dit vormt de basis voor een egale toplaag.

2. Starten met vlinderen

Zodra het beton “stempelvast” is (belastbaar zonder diepe afdrukken), wordt de vlindermachine ingezet. In de eerste fase wordt vaak met schotels of met een grotere schoepstand gewerkt om het oppervlak te verdichten en te sluiten.

3. Opbouwen naar glad oppervlak

In vervolgrondes worden de schoepen vlakker gezet en wordt de toplaag steeds dichter en gladder. Het aantal vlinderbeurten is afhankelijk van de vloergrootte, de betonsamenstelling en de gewenste eindafwerking. Het eindresultaat is een monoliet, strak en glad betonoppervlak.

4. Voorbereiding op nabehandeling

Bij vloeren die later geïmpregneerd worden, mag na het vlinderen geen curing compound of folie worden aangebracht. Dergelijke lagen zouden de indringing van het verdichtingsproduct verhinderen. De vloer moet schoon, vrij van andere lagen en goed toegankelijk blijven voor de applicatie van de impregneer.

Vlinderen en nabehandeling: combineren met chemische verdichting

Een betonvloer die als zichtvloer wordt gebruikt, wordt in de praktijk vaak niet alleen gevloerd, maar ook geïmpregneerd en chemisch verdicht. Een voorbeeld hiervan is het toepassen van Ashford Formula op een monoliet afgewerkte vloer.

Vochtvasthoudende werking en uitharding

Bij een dergelijke nabehandeling wordt het verdichtingsmiddel kort na het vlinderen aangebracht (doorgaans binnen 24–48 uur, afhankelijk van de omstandigheden). In testen is vastgesteld dat een behandelde, monoliet afgewerkte betonvloer:

• ca. 94% meer vocht vasthoudt in de eerste 24 uur van de uitharding, vergeleken met onbehandelde monsters.

Dit is gunstig voor de hydratatie van het cement en draagt bij aan een hogere eindsterkte en duurzaamheid van de vloer.

Kostenvoorbeeld van nabehandeling

Voor nieuwe monoliet afgewerkte betonvloeren van circa 1.000 m² liggen de kosten voor het behandelen met een verdichtingsmiddel zoals Ashford Formula rond nog geen € 4,- per m², exclusief btw. Het concrete bedrag is afhankelijk van het totale vloeroppervlak en de projectsituatie.

Vlinderen en polijsten: feitelijk verschil

Vlinderen en polijsten worden soms door elkaar gehaald, maar zijn twee verschillende bewerkingen:

• Vlinderen: vindt plaats op vers beton en zorgt voor een monoliet, gladde basisafwerking.
• Polijsten: wordt uitgevoerd op uitgehard beton, vaak na impregnatie, met diamantgereedschap. Dit verhoogt de slijtvastheid en de reflectiewaarde van het oppervlak.

Een behandelde en vervolgens gepolijste betonvloer kan een verhoogde slijtvastheid tot circa 250% ten opzichte van onbehandelde betonvloeren bereiken. Daarnaast kan de lichtreflectie (luxwaarde) met ongeveer 30% toenemen, wat invloed heeft op de benodigde kunstverlichting en de optische uitstraling van de ruimte.

Toepassingen van gevloerde betonvloeren

Een betonvloer die zorgvuldig is gevloerd (monoliet afgewerkt) en eventueel geïmpregneerd en/of gepolijst, wordt in de praktijk toegepast in onder andere:

• logistieke centra en distributiehallen
• opslag- en productieruimtes
• werkplaatsen en onderhoudsruimtes
• parkeergarages
• winkels en showrooms
• utiliteitsbouw en woningbouw

In Nederland zijn sinds de introductie al circa 2.500.000 m² betonvloeren op deze manier veredeld. Wereldwijd ligt dit oppervlak boven de 320 miljoen m².

Onderhoud van een gevloerde betonvloer

Het onderhoud van een gevloerde betonvloer hangt af van het gebruik en eventuele nabehandeling, maar er zijn een aantal concrete richtlijnen:

• Reinig de betonvloer met een neutraal of hoog pH schoonmaakmiddel; zure middelen worden afgeraden. Check onze webshop voor uitstekende producten.
• Bij nieuwe, geïmpregneerde vloeren wordt geadviseerd de vloer in de eerste maanden regelmatig te reinigen met zuurstofrijk water om het uithardingsproces te blijven activeren.
• Bescherm plinten tegen vochtopname door deze af te kitten voordat de vloer intensief gereinigd wordt.
• Bij langdurig stilstaande auto’s is het verstandig kunststof plaatjes onder de banden te plaatsen, om verkleuring door weekmakers te beperken.
• In woon- en kantoorruimtes is het raadzaam beschermplaten onder bureaustoelen te leggen om lokale slijtage door harde wieltjes te verminderen.

Tot slot

Betonvloer vlinderen is het proces waarmee de toplaag van vers beton monoliet, dicht en glad wordt gemaakt. Deze afwerking vormt de basis voor een slijtvaste, harde en goed te reinigen vloer. In combinatie met een chemische verdichting en diamant polijstbewerking zijn de effecten op hardheid, slijtvastheid, stofvorming en vloeistofindringing uitgebreid getest en kwantitatief vastgelegd. Daarmee is vlinderen een belangrijke stap in de opbouw van betonvloeren voor zowel industriële toepassingen als woonvloeren.